ทางเข้ารัง / ตรวจสอบ / ขยายฝูง
ทางเข้ารัง — The Hive Entrance
The hive entrance is critically important for ventilation, defense, and colony health. Lazutin recommends an upper entrance (half-inch slot running the full width of the front wall) rather than a bottom entrance. Upper entrances reduce moisture problems, improve ventilation, and make the hive less accessible to mice and other pests.
ทางเข้ารัง (hive entrance) เป็นองค์ประกอบของรังที่มักถูกมองข้าม แต่แท้จริงแล้วมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อสุขภาพของฝูง ผู้เขียนแนะนำให้ใช้ทางเข้าด้านบน (upper entrance) แทนทางเข้าด้านล่างแบบทั่วไป โดยเปิดช่องแคบสูงประมาณครึ่งนิ้ว (12 มม.) ยาวตลอดความกว้างของผนังด้านหน้ารัง ตำแหน่งของช่องทางเข้าอยู่ที่ประมาณหนึ่งในสามจากด้านบนของรัง
เหตุผลที่ทางเข้าด้านบนดีกว่ามีหลายประการ ประการแรก การระบายอากาศ (ventilation) ดีขึ้นอย่างมาก เพราะอากาศร้อนและชื้นจะลอยขึ้นด้านบนและออกทางช่องทางเข้าได้ทันที แทนที่จะสะสมอยู่ด้านบนรังและทำให้เกิดหยดน้ำ (condensation) ที่หยดลงมาบนผึ้ง ประการที่สอง หนูไม่สามารถเข้ารังได้ง่ายเพราะช่องทางเข้าอยู่สูง ประการที่สาม ผึ้งสามารถป้องกัน (defense) ทางเข้าที่แคบและยาวได้ดีกว่าทางเข้าที่กว้างด้านล่าง
ในฤดูหนาว ทางเข้าด้านบนยังช่วยลดการสูญเสียความร้อนอีกด้วย เพราะอากาศเย็นที่หนักกว่าจะอยู่ด้านล่าง สร้าง "หมอนอากาศเย็น" ที่ไม่ถูกรบกวน ขณะที่กลุ่มจำศีลของผึ้งจะอยู่ด้านบนใกล้ทางเข้า ที่ซึ่งอากาศบริสุทธิ์ไหลเวียนอยู่เสมอ
การตรวจสอบผึ้งในฤดูใบไม้ผลิ — Spring Inspection
The spring inspection is the most important intervention of the year. Check for: queen presence (eggs visible?), colony strength (how many frames of bees?), food reserves (enough honey?), and disease signs. Do the inspection on a warm, calm day when bees are flying. Work quickly and close the hive within 10-15 minutes.
การตรวจสอบฤดูใบไม้ผลิ (spring inspection) เป็นการเปิดรังครั้งแรกหลังฤดูหนาว ควรทำในวันที่อากาศอบอุ่น (อุณหภูมิ 15 องศาขึ้นไป) แดดออก ลมสงบ และผึ้งกำลังบินออกหาอาหาร ผู้เขียนเน้นว่าการตรวจควรทำอย่างรวดเร็ว ไม่ควรเปิดรังนานเกิน 10-15 นาที เพราะการเปิดรังจะทำให้ตัวอ่อนสูญเสียความร้อนและเสียสมาธิผึ้งจากการทำงาน
สิ่งที่ต้องตรวจมีดังนี้: นางพญามีหรือไม่? ไม่จำเป็นต้องหานางพญา เพียงแค่เห็นไข่ (eggs) ในเซลล์ก็เพียงพอ ไข่จะมีลักษณะเป็นแท่งเล็กๆ สีขาวตั้งอยู่ที่ก้นเซลล์ ฝูงแข็งแรงแค่ไหน? นับจำนวนกรอบที่ผึ้งครอบครองอย่างแน่นหนา ฝูงที่ครอบครอง 6-8 กรอบในช่วงต้นฤดูใบไม้ผลิถือว่าแข็งแรง อาหารสำรองพอหรือไม่? ควรมีน้ำผึ้งเหลืออย่างน้อย 5-8 กิโลกรัม
- มีไข่หรือตัวอ่อน = นางพญายังอยู่และทำงานดี
- จำนวนกรอบที่ผึ้งครอบครอง = ความแข็งแรงของฝูง
- ปริมาณน้ำผึ้งสำรอง = อาหารเพียงพอหรือไม่
- รวงผึ้งสะอาด ไม่มีคราบผิดปกติ = ปลอดโรค
- กลิ่นภายในรัง = กลิ่นปกติ (หอมขี้ผึ้ง) หรือเหม็น (อาจเป็นโรค)
การขยายฝูงในฤดูใบไม้ผลิ — Spring Buildup
Spring buildup should happen naturally, not be forced with artificial stimulation. Do not feed sugar syrup to stimulate early brood rearing or use heaters. Let the colony expand at its own pace dictated by local conditions. Add empty frames only when the colony needs space, placing them at the edge of the brood nest, not in the middle.
ผู้เลี้ยงผึ้งเชิงพาณิชย์มักจะพยายามเร่งการขยายฝูง (spring buildup) ด้วยการป้อนน้ำเชื่อม ใช้เครื่องทำความร้อน หรือแม้แต่การย้ายผึ้งไปยังพื้นที่ที่อบอุ่นกว่า แต่ผู้เขียนเตือนว่าการกระตุ้น (stimulation) เทียมเหล่านี้มักจะส่งผลเสียมากกว่าดี
เมื่อเร่งให้ผึ้งเลี้ยงลูกเร็วเกินไปในช่วงที่ยังไม่มีน้ำหวานธรรมชาติ ผึ้งจะใช้อาหารสำรองจำนวนมากเพื่อรักษาอุณหภูมิบริเวณเลี้ยงลูกที่ 35 องศา ถ้าเกิดอากาศหนาวกลับมา (ซึ่งเป็นเรื่องปกติในฤดูใบไม้ผลิ) ฝูงที่ขยายตัวเร็วเกินไปอาจอดอาหารตายได้ เพราะมีตัวอ่อนมากเกินกว่าจะเลี้ยงได้ในสภาวะที่อาหารมีจำกัด
ในรังนอนของลาซูติน การเพิ่มกรอบว่าง (empty frame) ทำได้ง่ายโดยการวางกรอบใหม่ที่ขอบด้านข้างของรังตัวอ่อน (brood nest) ผู้เขียนเน้นว่า อย่าวางกรอบว่างตรงกลางรังตัวอ่อน เพราะจะทำให้พื้นที่เลี้ยงลูกขาดตอนและผึ้งต้องใช้พลังงานมากขึ้นในการรักษาอุณหภูมิ ควรเพิ่มกรอบใหม่เมื่อผึ้งเริ่มสร้างรวงบนกรอบนอกสุดแล้ว ซึ่งเป็นสัญญาณว่าฝูงต้องการที่ว่างเพิ่ม