อภิธานศัพท์สมุนไพร

absorption

กระบวนการที่ร่างกายดูดซึมสารอาหารหรือยาเข้าสู่กระแสเลือด

Acne

สิว — โรคอักเสบของต่อมไขมันในผิวหนัง พบบ่อยในวัยรุ่น

acute

อาการที่เกิดขึ้นเฉียบพลันรุนแรงแต่มักหายเร็ว

adaptogen

สมุนไพรที่ช่วยให้ร่างกายปรับตัวรับมือกับความเครียด

adrenal

ต่อมเล็กบนไตที่ผลิตฮอร์โมนความเครียด

Adrenal Gland

ต่อมหมวกไต — ต่อมบนไตที่ผลิตฮอร์โมนความเครียดและควบคุมเกลือแร่

Aglycone

อะไกลโคน — ส่วนที่ไม่ใช่น้ำตาลของไกลโคไซด์ ได้รับหลังการไฮโดรไลซ์

Aldosterone

อัลโดสเตอโรน — ฮอร์โมนจากต่อมหมวกไต ควบคุมการดูดซึมโซเดียม

Alkaline

ด่าง — มีคุณสมบัติเป็นเบส (pH สูงกว่า 7) เป็นที่มาของชื่อ "อัลคาลอยด์"

alkaloids

สารประกอบไนโตรเจนในพืชที่มีฤทธิ์แรง เช่น คาเฟอีน มอร์ฟีน

Alterative

สมุนไพรปรับสมดุล — ช่วยฟื้นฟูสุขภาพโดยรวม เป็นรากฐานของการรักษาโรคผิวหนัง

Amenorrhea

ภาวะขาดประจำเดือน — การไม่มีประจำเดือนตามปกติ

Amphoteric

แอมโฟเทอริก — สมุนไพรที่ทำงานได้ทั้งแบบกระตุ้นและผ่อนคลาย เช่น กระเทียม

Analgesic

ยาระงับปวด — สารที่ลดหรือบรรเทาอาการเจ็บปวดโดยไม่ทำให้หมดสติ เช่น มอร์ฟีน โคเดอีน

Androgen

แอนโดรเจน — ฮอร์โมนเพศชายที่กระตุ้นต่อมไขมันในวัยแรกรุ่น

Angina Pectoris

แอนไจนาเพกทอริส — อาการเจ็บแน่นหน้าอกซ้ำๆ จากหัวใจขาดออกซิเจนชั่วคราว ไม่ใช่หัวใจวาย มักกระตุ้นจากการออกกำลังหรือความเครียด

Anthraquinone

แอนทราควิโนน — ควิโนนสามวง พบในรูบาร์บ มะขามแขก มีฤทธิ์เป็นยาระบาย

anti-inflammatory

สมุนไพรที่ลดอาการบวม แดง ปวด จากการอักเสบ

Anticholinergic

ต้านโคลิเนอร์จิก — ยับยั้งการทำงานของอะเซทิลโคลีน ทำให้กล้ามเนื้อเรียบคลายตัว เช่น อะโทรปีน

Antilithic

ยาสลายนิ่ว — สมุนไพรที่ช่วยป้องกันหรือสลายนิ่ว เช่น Collinsonia, Eupatorium

antimicrobial

สมุนไพรที่ฆ่าหรือยับยั้งเชื้อแบคทีเรีย ไวรัส เชื้อรา

Antineoplastic

ยาต้านมะเร็ง — สารที่ยับยั้งหรือหยุดการเจริญเติบโตของเนื้องอก เช่น วินคริสทีน แทกซอล แคมป์โทธีซิน

antioxidant

สารที่ป้องกันเซลล์จากความเสียหายของอนุมูลอิสระ

Antipruritic

ยาบรรเทาอาการคัน — ลดอาการคันเพื่อลดการเกาที่ทำให้ผิวเสียหาย

Antirheumatic

ยาแก้รูมาติก — สมุนไพรที่ช่วยบรรเทาปัญหาข้อรูมาติก ผ่านหลายกลไก

antispasmodic

สมุนไพรที่คลายการเกร็งตัวของกล้ามเนื้อและลดอาการปวดเกร็ง

anxiety

ภาวะวิตกกังวลหรือกลัวมากเกินไปจนกระทบชีวิตประจำวัน

Aromatherapy

สุคนธบำบัด — การใช้น้ำมันหอมระเหยเพื่อการรักษาด้วยนวด อาบ สูดดม

Artemisinin

อาร์เทมิซินิน — สารจาก Artemisia annua ที่มีฤทธิ์ต้านมาลาเรียและต้านมะเร็ง

arthritis

โรคข้ออักเสบที่ทำให้ปวด บวม ขยับข้อลำบาก

asthma

โรคทางเดินหายใจที่ทำให้หายใจลำบาก หอบ มีเสียงหวีด

astringent

สมุนไพรที่ทำให้เนื้อเยื่อหดตัวเพื่อหยุดเลือดหรือลดการอักเสบ

Atherosclerosis

หลอดเลือดแดงแข็งจากไขมัน — โรคที่มีคราบไขมัน (plaques) สะสมบนผนังด้านในหลอดเลือดแดง ทำให้หลอดเลือดตีบแคบและสูญเสียความยืดหยุ่น สาเหตุหลักของโรคหัวใจและสโตรก

Attention Deficit Disorder

โรคสมาธิสั้น — ภาวะทางประสาทที่มีปัญหาสมาธิ สมาธิจดจ่อ และพฤติกรรมหุนหันพลันแล่น

Autoimmune

ภูมิต้านตนเอง — สภาวะที่ภูมิคุ้มกันโจมตีเซลล์ของร่างกายตนเอง

Balneotherapy

การอาบน้ำสมุนไพร — การรักษาโดยเติมสมุนไพร เกลือ หรือน้ำมันในน้ำอาบ

Benign Prostatic Hypertrophy (BPH)

ต่อมลูกหมากโตชนิดไม่ร้ายแรง — ภาวะที่พบทั่วไปในชายอายุมากกว่า 60 ปี

Benzodiazepine

ยากลุ่มเบนโซไดอะซีพีน — ยาคลายกังวลที่ต้องค่อยๆ ลดขนาดเมื่อหยุดใช้

brain

อวัยวะศูนย์กลางควบคุมความคิดและร่างกาย (สมอง)

bronchitis

การอักเสบของหลอดลมทำให้ไอ มีเสมหะ หายใจลำบาก

Bronchodilator

ยาขยายหลอดลม — สารที่ทำให้หลอดลมขยายตัว ช่วยบรรเทาอาการหอบหืด เช่น เอเฟดรีน ธีโอฟิลลีน

Bugleweed

บักเกิลวีด (Lycopus spp.) — สมุนไพรเฉพาะสำหรับภาวะไทรอยด์ทำงานเกิน

Bursitis

ถุงน้ำอักเสบ — การอักเสบของถุงน้ำที่ช่วยลดแรงเสียดทานในข้อต่อ

Caffeine

คาเฟอีน — อัลคาลอยด์กระตุ้นที่พบในกาแฟ ชา โคล่า และโกโก้

Capsaicin

สารสำคัญจากพริก — ช่วยบรรเทาอาการปวดจากงูสวัด

Cardiac Glycoside

ไกลโคไซด์หัวใจ — สารจากพืชที่ออกฤทธิ์แรงต่อกล้ามเนื้อหัวใจ ต้องระวังการสะสมเป็นพิษ

Cardiac Glycosides

ไกลโคไซด์หัวใจ — สารออกฤทธิ์แรงในพืชบางชนิดที่เพิ่มแรงบีบตัวของหัวใจ เป็นพื้นฐานของยาแผนปัจจุบันหลายชนิดแต่มีพิษสูง

Cardioactive

ยาออกฤทธิ์ต่อหัวใจ — สมุนไพรที่มี cardiac glycosides ออกฤทธิ์แรงต่อหัวใจ เช่น ดิจิทาลิส ต้องใช้ภายใต้การดูแลทางการแพทย์เพราะมีพิษ

Cardiotonic

ยาบำรุงหัวใจ — สมุนไพรที่มีฤทธิ์บำรุงหัวใจและหลอดเลือดโดยไม่มี cardiac glycosides ใช้ได้อย่างปลอดภัยเป็นยาบำรุงระยะยาว เช่น ฮอว์ธอร์นและลินเดน

cardiovascular system

ระบบหัวใจและหลอดเลือดที่สูบฉีดเลือดไปทั่วร่างกาย

Cardiovascular Tonic

สมุนไพรบำรุงหัวใจ — พืชที่เสริมสร้างความแข็งแรงของหัวใจและหลอดเลือด

carminative

สมุนไพรที่ช่วยขับลมและบรรเทาอาการท้องอืด

Cartilage

กระดูกอ่อน — เนื้อเยื่อเรียบที่หุ้มปลายกระดูกในข้อต่อ ช่วยรองรับแรงกระแทก

Catechin

คาเทชิน — ฟลาโวนอยด์กลุ่มฟลาวานอล พบมากในชาเขียว องุ่น และโกโก้

chamomile

ดอกไม้สีขาวเหลืองชงชาดื่มช่วยผ่อนคลายและช่วยนอนหลับ

Cholagogue

ยาขับน้ำดี กระตุ้นการไหลของน้ำดีจากตับและถุงน้ำดี

Cholesterol

คอเลสเตอรอล — สเตอรอลที่พบในเซลล์ทุกเซลล์ เป็นส่วนประกอบเยื่อหุ้มเซลล์และสารตั้งต้นของฮอร์โมน ระดับสูงในเลือดเป็นปัจจัยเสี่ยงโรคหัวใจ

Cholinergic

โคลิเนอร์จิก — เกี่ยวข้องกับสารสื่อประสาทอะเซทิลโคลีน มัสคารีนเป็นตัวอย่างของสารพิษโคลิเนอร์จิก

chronic

อาการที่เป็นต่อเนื่องยาวนาน ไม่หายง่าย

Colic

โคลิก — อาการปวดท้องจากการหดเกร็งของทางเดินอาหาร พบบ่อยในทารก

Comedone

สิวเสี้ยน — รูขุมขนอุดตัน ทั้งสิวหัวดำและสิวหัวขาว

Congestive Heart Failure

ภาวะหัวใจล้มเหลว — ภาวะที่หัวใจไม่สามารถสูบฉีดเลือดเพียงพอ เกิดช้าๆ อาการรวมหายใจลำบาก อ่อนเพลีย และบวมน้ำ

constipation

ภาวะถ่ายอุจจาระลำบากหรือไม่บ่อยพอ

Contact Dermatitis

ผิวหนังอักเสบจากการสัมผัส — ผื่นที่เกิดจากสารระคายเคืองภายนอก

Contraindications

เหตุผลทางการแพทย์ที่ห้ามใช้ยาหรือสมุนไพรนั้น

Coumarin

คูมาริน — สารฟีนอลิกที่มีกลิ่นหญ้าสด มีโครงสร้างแลกโตน พบในพืชหลายชนิด

Cradle Cap

สะเก็ดหนังศีรษะทารก — ผิวหนังอักเสบชนิดซีบอร์เรอิกที่หนังศีรษะ พบบ่อยในทารก

Crystalline

ผลึก — สถานะของแข็งที่มีการจัดเรียงอะตอมเป็นระเบียบ อัลคาลอยด์ส่วนใหญ่เป็นของแข็งผลึก

cystitis

การอักเสบของกระเพาะปัสสาวะทำให้ปวดแสบเมื่อปัสสาวะ

Cytotoxic

พิษต่อเซลล์ — สารที่เป็นพิษต่อเซลล์มะเร็ง

decoction

น้ำยาสมุนไพรที่ได้จากการต้มรากหรือเปลือกไม้

Dementia

ภาวะสมองเสื่อม — การเสื่อมของความสามารถทางจิต รวมถึงความจำและการตัดสินใจ

demulcent

สมุนไพรที่เคลือบและบรรเทาการระคายเคืองของเยื่อเมือก

depression

ภาวะจิตใจหดหู่ เศร้า หมดแรงจูงใจเป็นเวลานาน

Dermatitis

ผิวหนังอักเสบ — ใช้แทนกันได้กับ eczema

Dermis

หนังแท้ — ชั้นในของผิวหนังที่หนากว่าหนังกำพร้า

Desquamation

การลอกสะเก็ด — การหลุดลอกของเซลล์ผิวหนังชั้นนอก

Detoxification

การล้างพิษ — กระบวนการกำจัดสารพิษออกจากร่างกาย

diabetes

โรคที่ร่างกายไม่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้

Diabetes Mellitus

โรคเบาหวาน — โรคเรื้อรังที่เกิดจากการขาดอินซูลินหรืออินซูลินทำงานไม่ดี

diagnosis

กระบวนการระบุว่าผู้ป่วยเป็นโรคอะไร

Diaphoretic

ยาขับเหงื่อ — สมุนไพรที่กระตุ้นการขับเหงื่อ

diarrhea

ภาวะถ่ายอุจจาระเหลวบ่อยผิดปกติ

digestive system

ระบบอวัยวะที่ย่อยอาหารและดูดซึมสารอาหาร

Dihydrotestosterone (DHT)

ไดไฮโดรเทสโทสเตอโรน — ฮอร์โมนที่แรงกว่าเทสโทสเตอโรน ทำให้ต่อมลูกหมากขยาย

diuretic

สมุนไพรที่เพิ่มการผลิตปัสสาวะเพื่อขับของเสีย

dosage

ปริมาณยาที่กำหนดให้ใช้ในแต่ละครั้ง

Dysmenorrhea

ปวดประจำเดือน — อาการเจ็บปวดที่เกิดขึ้นระหว่างมีประจำเดือน

Dyspepsia

อาหารไม่ย่อย — อาการปวดท้อง ท้องอืด แน่น จุกเสียดหลังอาหาร

Dysuria

ปัสสาวะเจ็บ — มักบ่งบอกการอักเสบที่คอกระเพาะปัสสาวะหรือท่อปัสสาวะ

Echinacea

สมุนไพรอเมริกาเหนือที่กระตุ้นภูมิคุ้มกันและต้านหวัด

eczema

โรคผิวหนังที่ทำให้คัน แดง แห้ง ลอกเป็นขุย

Edema

บวมน้ำ — การสะสมของเหลวผิดปกติในเนื้อเยื่อ รักษาด้วย Taraxacum

Electrolyte

สารอิเล็กโทรไลต์ — สารเคมีที่นำไฟฟ้าเมื่อละลาย เช่น โซเดียม โพแทสเซียม

Emmenagogue

สมุนไพรกระตุ้นประจำเดือน — สมุนไพรที่ช่วยให้มีประจำเดือนมาตามปกติ

Emollient

ยาให้ความชุ่มชื้น — ทำให้ผิวนุ่มและปกป้องผิว

endocrine system

ระบบต่อมที่ผลิตฮอร์โมนควบคุมการทำงานของร่างกาย

Endometriosis

เยื่อบุมดลูกเจริญผิดที่ — ภาวะที่เนื้อเยื่อมดลูกเติบโตนอกมดลูก

Entheogen

เอนธีโอเจน — สารที่กระตุ้นประสบการณ์ทางจิตวิญญาณ ใช้ในพิธีกรรมทางศาสนา เช่น ไซโลไซบิน เมสคาลีน DMT

Epidermis

หนังกำพร้า — ชั้นนอกสุดของผิวหนัง

essential oils

น้ำมันหอมระเหยสกัดจากพืชใช้ในการรักษาและอโรมาเทอราพี

expectorant

สมุนไพรที่ช่วยขับเสมหะออกจากทางเดินหายใจ

extract

สารออกฤทธิ์ที่แยกออกมาจากพืชสมุนไพร

Feverfew

Tanacetum parthenium — สมุนไพรเฉพาะสำหรับป้องกันไมเกรน

Fibrocystic Breast Disease

ถุงน้ำเต้านม — โรคเต้านมชนิดไม่ร้ายแรงที่เกิดจากเนื้อเยื่อเส้นใยเจริญผิดปกติ

Fight-or-Flight Response

การตอบสนองของร่างกายต่อภัยคุกคาม — อะดรีนาลีนหลั่ง หัวใจเต้นเร็ว

Filipendula ulmaria (Meadowsweet)

เมโดว์สวีท — สมุนไพรต้านอักเสบที่มีซาลิไซเลต สำคัญในการรักษาข้ออักเสบ

flavonoids

สารสีในพืชที่ต้านอนุมูลอิสระและลดการอักเสบ

Flavonoids

ฟลาโวนอยด์ — สารประกอบในพืชที่มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ เสริมผนังหลอดเลือด ลดการซึมผ่านและเปราะของเส้นเลือดฝอย สำคัญมากในสมุนไพรหัวใจ

Fomentation

การประคบร้อน — การใช้ผ้าชุบสารสกัดสมุนไพรประคบผิว

Free radical

อนุมูลอิสระ — โมเลกุลที่มีอิเล็กตรอนไม่จับคู่ ทำให้เกิดความเสียหายต่อเซลล์

Galactagogue

ยาเพิ่มน้ำนม กระตุ้นการผลิตน้ำนมในแม่

Galactogogue

สมุนไพรกระตุ้นน้ำนม — สมุนไพรที่ช่วยเพิ่มการผลิตน้ำนมแม่

gallbladder

ถุงเล็กที่เก็บน้ำดีจากตับเพื่อช่วยย่อยไขมัน

Garlic

หัวพืชรสฉุนที่ลดความดัน ต้านเชื้อ และบำรุงหัวใจ (กระเทียม)

General Adaptation Syndrome

กลุ่มอาการการปรับตัวทั่วไปของ Selye — ตอบสนอง 3 ระยะ: ตกใจ, ต้านทาน, หมดแรง

Gerontology

ผู้สูงอายุวิทยา — ศาสตร์ที่ศึกษาเกี่ยวกับกระบวนการชราภาพ

ginger

เหง้าพืชรสเผ็ดร้อนแก้คลื่นไส้ ช่วยย่อยอาหาร ลดอักเสบ (ขิง)

ginseng

รากสมุนไพรที่บำรุงกำลัง เพิ่มพลังงาน และกระตุ้นภูมิคุ้มกัน (โสม)

Glomerulus

โกลเมอรูลัส — กลุ่มเส้นเลือดฝอยในเนฟรอน จุดเริ่มต้นการกรองเลือด

Glucocorticoid

กลูโคคอร์ติคอยด์ — ฮอร์โมนจากคอร์เทกซ์ควบคุมการเผาผลาญและภูมิคุ้มกัน เช่น คอร์ติซอล

Glucosamine Sulfate

กลูโคซามีน ซัลเฟต — อาหารเสริมที่อาจช่วยฟื้นฟูกระดูกอ่อนข้อต่อ

Glycoalkaloid

ไกลโคอัลคาลอยด์ — อัลคาลอยด์ที่จับกับน้ำตาล พบในมันฝรั่งและมะเขือเทศ มีพิษมากกว่าอะไกลโคน

Glycoside

สารประกอบน้ำตาลในพืชที่ปล่อยสารออกฤทธิ์เมื่อย่อยสลาย

Gout

เกาต์ — ข้ออักเสบที่เกิดจากผลึกกรดยูริกสะสมในข้อต่อ

Harpagophytum procumbens (Devil's Claw)

กรงเล็บปีศาจ — สมุนไพรแก้รูมาติกและปรับสมดุลจากแอฟริกาใต้

Hawthorn (Crataegus)

ฮอว์ธอร์น — ราชาแห่งยาบำรุงหัวใจ ใบ ดอก ผล ใช้ได้ทั้งหมด ขยายหลอดเลือดหัวใจ ลดความต้องการออกซิเจน ใช้ได้นานโดยไม่เป็นพิษ

HDL (High-Density Lipoprotein)

ไลโปโปรตีนความหนาแน่นสูง — "คอเลสเตอรอลดี" ที่ขนส่งคอเลสเตอรอลส่วนเกินไปตับเพื่อกำจัด ระดับ 60 mg/dl ขึ้นไปถือว่าป้องกันโรคหัวใจ

heart

อวัยวะที่สูบฉีดเลือดไปเลี้ยงร่างกาย (หัวใจ)

Hematuria

เลือดในปัสสาวะ — อาจเกิดจากนิ่ว การติดเชื้อ หรือการบาดเจ็บ

Hepatic

สมุนไพรบำรุงตับ — ช่วยการทำงานของตับ บำรุง เสริมสร้าง และในบางกรณีเพิ่มการไหลของน้ำดี

hepatitis

การอักเสบของตับ มักเกิดจากเชื้อไวรัส

Hepatoprotective

ปกป้องตับ — สารที่ป้องกันหรือลดความเสียหายต่อเซลล์ตับจากสารพิษหรือการอักเสบ

Hepatotoxic

เป็นพิษต่อตับ — สารที่ทำลายเซลล์ตับ เช่น ไพร์โรลิซิดีนแอลคาลอยด์ชนิดไม่อิ่มตัว

Herbal medicine

การใช้พืชสมุนไพรในการรักษาและป้องกันโรค

Heterocyclic

เฮเทอโรไซคลิก — วงแหวนที่มีอะตอมอื่นนอกจากคาร์บอน เช่น ไนโตรเจน ออกซิเจน หรือกำมะถัน แทรกอยู่

Holistic

แนวทางดูแลสุขภาพทั้งกาย ใจ และจิตวิญญาณ ไม่ใช่แค่อาการ

Homeostasis

ภาวะสมดุล — การรักษาสภาพแวดล้อมภายในร่างกายให้คงที่

Horse Chestnut (Aesculus)

เกาลัดม้า — สมุนไพรเฉพาะสำหรับเส้นเลือดขอดและโรคหลอดเลือดส่วนปลาย สาร aescin ยับยั้งเอนไซม์ที่ทำลายผนังหลอดเลือด

hypertension

ภาวะที่ความดันเลือดสูงกว่าปกติ เสี่ยงโรคหัวใจ

Hyperthyroidism

ภาวะไทรอยด์ทำงานเกิน — ต่อมไทรอยด์ผลิตฮอร์โมนมากเกินไป ทำให้อัตราการเผาผลาญสูง

Hypnotic

สมุนไพรที่ช่วยนำพาสู่การนอนหลับ

Hypoglycemic

สารลดน้ำตาลในเลือด — สมุนไพรหรือยาที่ช่วยลดระดับกลูโคสในเลือด

Hypotensive

ยาลดความดันโลหิต — สมุนไพรที่มีฤทธิ์ลดความดันสูง ออกฤทธิ์หลายกลไก เช่น ฮอว์ธอร์น ลินเดน มิสเซิลโท กระเทียม

Hypothyroidism

ภาวะไทรอยด์ทำงานต่ำ — ต่อมไทรอยด์ผลิตฮอร์โมนน้อยเกินไป ทำให้ร่างกายชะลอตัว

immune system

ระบบป้องกันร่างกายจากเชื้อโรคและสิ่งแปลกปลอม

Immunomodulator

สารปรับสมดุลภูมิคุ้มกัน — สารที่ปรับเปลี่ยนการตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกัน

Immunostimulant

สารกระตุ้นภูมิคุ้มกัน — สารที่เพิ่มการตอบสนองทางภูมิคุ้มกันแบบไม่จำเพาะ

Impetigo

โรคพุพอง — การติดเชื้อแบคทีเรียที่ผิวหนัง เกิดตุ่มน้ำแตกง่ายกลายเป็นสะเก็ดสีน้ำผึ้ง

Indole

อินโดล — กลุ่มอัลคาลอยด์ใหญ่อันดับสอง จากทริปโตเฟน รวมถึงวินคริสทีน เรเซอร์พีน และเออร์โกตามีน

infection

การที่เชื้อโรคเข้าสู่ร่างกายและทำให้เกิดโรค

inflammation

ปฏิกิริยาร่างกายต่อการบาดเจ็บ ทำให้บวม แดง ร้อน ปวด

infusion

น้ำยาสมุนไพรที่ได้จากการชงใบหรือดอกในน้ำร้อน

insomnia

ภาวะที่นอนไม่หลับหรือหลับไม่สนิทเป็นประจำ

Insulin

อินซูลิน — ฮอร์โมนจากตับอ่อนที่ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด

Intermittent Claudication

อาการปวดขาเดินไม่ได้ — โรคหลอดเลือดส่วนปลายจากหลอดเลือดแดงที่ขาตีบแคบ ทำให้กล้ามเนื้อขาดออกซิเจน เจ็บเมื่อเดิน หายเมื่อพัก

intestine

ท่อยาวที่ย่อยและดูดซึมสารอาหาร (ลำไส้)

Ischemia

ภาวะขาดเลือด — การขาดออกซิเจนเฉพาะที่จากเลือดไปเลี้ยงเนื้อเยื่อไม่เพียงพอ เป็นสาเหตุหลักของ angina และหัวใจวาย

Isoquinoline

ไอโซควิโนลีน — กลุ่มอัลคาลอยด์ที่ใหญ่ที่สุด จากฟีนิลอะลานีนและไทโรซีน รวมถึงมอร์ฟีนและเบอร์เบอรีน

kidneys

อวัยวะคู่ที่กรองของเสียจากเลือดเป็นปัสสาวะ (ไต)

Lavender

ดอกไม้สีม่วงหอมที่ช่วยผ่อนคลาย ลดเครียด และช่วยนอนหลับ

laxative

สมุนไพรที่ช่วยระบายท้องและบรรเทาอาการท้องผูก

LDL (Low-Density Lipoprotein)

ไลโปโปรตีนความหนาแน่นต่ำ — "คอเลสเตอรอลเลว" ที่ส่งเสริมการสะสมไขมันในหลอดเลือดแดง ระดับ 160 mg/dl ขึ้นไปถือว่าสูง

Licorice

ชะเอมเทศ (Glycyrrhiza glabra) — สมุนไพรซาโปนินที่มีผลต่อคอร์เทกซ์ ข้อห้ามในผู้ป่วยความดันสูง

Lignan

ลิกแนน — สารไดเมอร์ของหน่วยฟีนิลโพรเพน C6-C3 เชื่อมกันสามมิติ พบในแก่นไม้

liver

อวัยวะขนาดใหญ่ที่กรองสารพิษและผลิตน้ำดี (ตับ)

lungs

อวัยวะคู่ในทรวงอกที่แลกเปลี่ยนออกซิเจน (ปอด)

Lymphatic Tonic

ยาบำรุงน้ำเหลือง — สมุนไพรที่ส่งเสริมการระบายและการไหลเวียนของน้ำเหลือง

Macrophage

แมคโครฟาจ — เซลล์ภูมิคุ้มกันขนาดใหญ่ที่กินสิ่งแปลกปลอม

Mastitis

เต้านมอักเสบ — การอักเสบของต่อมน้ำนม มักเกิดจากการติดเชื้อ

medicinal plants

พืชที่มีสารออกฤทธิ์ใช้รักษาโรคหรือบำรุงสุขภาพ

Menopause

ช่วงที่ผู้หญิงหมดประจำเดือนถาวร มักอายุ 45-55 ปี

Menthol

เมนทอล — สารหลักในน้ำมันสะระแหน่ ให้ความรู้สึกเย็นและคลายกล้ามเนื้อ

Menyanthes trifoliata (Bogbean)

ถั่วบึง — สมุนไพรปรับสมดุลและต้านอักเสบ สมุนไพรหลักในสูตรยาข้อเสื่อมและรูมาตอยด์

metabolism

กระบวนการทางเคมีในร่างกายที่เปลี่ยนอาหารเป็นพลังงาน

migraine

อาการปวดศีรษะรุนแรงข้างเดียว มักมีคลื่นไส้ร่วม

Morning Sickness

แพ้ท้อง — อาการคลื่นไส้อาเจียนที่เกิดจากฮอร์โมนเปลี่ยนแปลงในช่วงต้นของการตั้งครรภ์

mucilage

สารเมือกเหนียวในพืชที่เคลือบและปกป้องเนื้อเยื่อ

musculoskeletal system

ระบบกล้ามเนื้อและกระดูกที่ช่วยเคลื่อนไหวและค้ำจุนร่างกาย

Mydriatic

ยาขยายม่านตา — สารที่ทำให้รูม่านตาขยายขนาด ใช้ในการตรวจตา เช่น อะโทรปีน โยฮิมบีน

Nephron

เนฟรอน — หน่วยการทำงานพื้นฐานของไต ประกอบด้วยโกลเมอรูลัสและท่อไต

Nervine

สมุนไพรที่มีผลต่อระบบประสาท — ทั้งบำรุง คลาย และกระตุ้น

Nervine Relaxant

สมุนไพรผ่อนคลายระบบประสาท เช่น Valeriana, Passiflora

Nervine Stimulant

สมุนไพรกระตุ้นระบบประสาท เช่น Coffea, Cola vera

Nervine Tonic

สมุนไพรบำรุงระบบประสาท เช่น Avena sativa, Hypericum perforatum

nervous system

ระบบสมองและเส้นประสาทที่ควบคุมร่างกายและความรู้สึก

Neuritis

โรคปวดประสาท — กลุ่มอาการจากโรคของเส้นประสาทส่วนปลาย

Nitrogen

ไนโตรเจน — ธาตุสำคัญในอัลคาลอยด์ทุกชนิด เป็นอะตอมที่ทำให้เกิดฤทธิ์ด่างและฤทธิ์ทางยา สัญลักษณ์ N

Osteoarthritis

ข้อเสื่อม — โรคข้อที่พบบ่อยที่สุด เกิดจากกระดูกอ่อนสึกหรอ

osteoporosis

ภาวะกระดูกบางลงเปราะง่าย มักพบในผู้สูงอายุ

Otitis Media

หูชั้นกลางอักเสบ — การติดเชื้อในหูชั้นกลาง โรคที่พบบ่อยที่สุดในเด็กเล็ก

Palatability

ความน่ารับประทาน — รสชาติและกลิ่นที่ยอมรับได้ สำคัญมากสำหรับยาเด็ก

pancreas

ต่อมที่ผลิตอินซูลินและน้ำย่อย (ตับอ่อน)

Paradoxical Reaction

ปฏิกิริยาย้อนแย้ง — การตอบสนองต่อยาที่ตรงข้ามกับผลที่คาดหวัง

Paramunity

ภูมิคุ้มกันชั่วคราว — การป้องกันทางภูมิคุ้มกันที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็วแต่ไม่ถาวร

Parthenolide

สารเทอร์พีนแลคโทนในฟีเวอร์ฟิว — ยับยั้งการปลดปล่อยพรอสตาแกลนดินและฮิสตามีน

pathology

ศาสตร์ที่ศึกษาสาเหตุและกลไกของโรค

Peppermint

สมุนไพรรสเย็นที่บรรเทาปวดท้อง แก้ท้องอืด ช่วยย่อยอาหาร

Peripheral Vasodilator

สารขยายหลอดเลือดส่วนปลาย — สมุนไพรที่ขยายหลอดเลือดที่แขนขา เพิ่มปริมาตรระบบไหลเวียนและลดความดัน เช่น กิงโกะและพริกไทยหนาม

Pharmacokinetics

เภสัชจลนศาสตร์ — การศึกษาว่ายาถูกดูดซึม แจกจ่าย เปลี่ยนแปลง และขับออกจากร่างกายอย่างไร

Pharmacology

ศาสตร์ที่ศึกษาว่ายาออกฤทธิ์อย่างไรในร่างกาย

Phenolic acid

กรดฟีนอลิก — กรดอินทรีย์ที่มีโครงสร้างฟีนอล เช่น กรดแกลลิก กรดคาเฟอิก กรดเฟอรูลิก

Phytoestrogen

ไฟโตเอสโตรเจน — สารจากพืชที่ออกฤทธิ์คล้ายเอสโตรเจนอ่อนๆ ต่อตัวรับฮอร์โมน

Phytoestrogens

ไฟโตเอสโตรเจน — สารเอสโตรเจนจากพืช อาจช่วยป้องกันกระดูกพรุน

Plaque

แผ่นสะเก็ด — รอยนูนแดงมีสะเก็ดสีเงิน ลักษณะเฉพาะของสะเก็ดเงิน

polyphenols

กลุ่มสารต้านอนุมูลอิสระในพืชที่ป้องกันโรคเรื้อรัง

Postpartum Depression

ภาวะซึมเศร้าหลังคลอด — อาการซึมเศร้าจากการเปลี่ยนแปลงฮอร์โมนหลังคลอดบุตร

Poultice

พอกยา — การพอกสมุนไพรในรูปแข็งบนผิวหนังโดยตรง

Pregnancy

การตั้งครรภ์ — ช่วงที่ทารกพัฒนาในครรภ์มารดา 40 สัปดาห์

Premenstrual Syndrome (PMS)

กลุ่มอาการก่อนมีประจำเดือน — อาการทางกายและอารมณ์ที่เกิดก่อนประจำเดือน

Proanthocyanidin

โปรแอนโทไซยานิดิน — แทนนินชนิดควบแน่น เกิดจากการรวมกันของฟลาวาน-3-ออล

Proanthocyanidins

ฟลาโวนอยด์ในแครนเบอร์รี่ — ยับยั้งการยึดเกาะของ E. coli บนเยื่อบุทางเดินปัสสาวะ

Psoriasis

สะเก็ดเงิน — โรคผิวหนังเรื้อรังที่เซลล์ผิวหมุนเวียนเร็วกว่าปกติ 9 เท่า

Psychoneuroimmunology

จิตประสาทภูมิคุ้มกันวิทยา — การศึกษาความเชื่อมโยงระหว่างจิตใจ ระบบประสาท และภูมิคุ้มกัน

Purine

พิวรีน — วงแหวนคู่ที่มีไนโตรเจนสี่อะตอม เป็นโครงสร้างของคาเฟอีน ธีโอฟิลลีน และธีโอโบรมีน

Pyrrolizidine

ไพร์โรลิซิดีน — วงแหวนคู่ห้าเหลี่ยมที่มีไนโตรเจนร่วม บางชนิดเป็นพิษต่อตับอย่างรุนแรง

Pyrrolizidine Alkaloids

สารพิษตามธรรมชาติที่อาจเป็นพิษต่อตับ พบใน Comfrey, Coltsfoot

Quinoline

ควิโนลีน — วงแหวนคู่เบนซีน-ไพริดีน พบมากในวงศ์ Rutaceae รวมถึงควินีนและแคมป์โทธีซิน

Quinone

ควิโนน — สารให้สีตั้งแต่เหลืองถึงดำ มีหมู่คาร์บอนิลสองหมู่ในวงแหวน

Raspberry Leaf (Rubus idaeus)

ใบราสเบอร์รี่ — สมุนไพรบำรุงมดลูกที่ปลอดภัยและเป็นประโยชน์ในการตั้งครรภ์

reproductive system

ระบบอวัยวะเพศที่ทำหน้าที่สืบพันธุ์

resin

สารเหนียวข้นที่พืชผลิตออกมาป้องกันตัว มีฤทธิ์ต้านเชื้อ

respiratory system

ระบบอวัยวะที่หายใจนำออกซิเจนเข้าสู่ร่างกาย

Restless Legs Syndrome

กลุ่มอาการขาอยู่ไม่สุข — โรคทางระบบประสาทที่มีความรู้สึกผิดปกติในขา

Resveratrol

เรสเวอราทรอล — สติลบีนอยด์ต้านอนุมูลอิสระจากผิวองุ่นแดง ไวน์แดง และถั่วลิสง

Rheumatism

รูมาติซึม — คำกว้างๆ สำหรับภาวะที่มีการอักเสบหรือปวดในกล้ามเนื้อ ข้อต่อ หรือเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน

Rheumatoid Arthritis

ข้ออักเสบรูมาตอยด์ — โรคภูมิต้านตนเองที่ทำให้เกิดการอักเสบเรื้อรังของเยื่อบุข้อต่อ

Rubefacient

ยาทำให้ผิวแดง — สมุนไพรทาภายนอกที่กระตุ้นการไหลเวียนเลือดเฉพาะที่

Salicylate

ซาลิไซเลต — สารประกอบต้านอักเสบธรรมชาติพบในเมโดว์สวีท วิลโลว์ และอื่นๆ

saponins

สารในพืชที่เกิดฟองเมื่อผสมน้ำ ช่วยดูดซึมสารอาหาร

Saw Palmetto (Serenoa repens)

ซอว์พัลเมตโต — สมุนไพรหลักสำหรับรักษาต่อมลูกหมากโต ยับยั้ง 5-alpha reductase

Sebaceous Gland

ต่อมไขมัน — ต่อมที่หลั่งไขมันหล่อลื่นรูขุมขนและผิวหนัง

sedative

สมุนไพรที่ทำให้สงบ ผ่อนคลาย และช่วยให้นอนหลับ

Shingles

งูสวัด (herpes zoster) — การติดเชื้อไวรัสที่เส้นประสาทรับความรู้สึก

Silymarin

ซิลีมาริน — สารผสมฟลาโวลิกแนนจากเมล็ดมิลค์ทิสเซิล มีฤทธิ์ปกป้องตับที่ได้รับการศึกษาอย่างกว้างขวาง

skin

อวัยวะชั้นนอกสุดที่ปกป้องร่างกายจากสิ่งแวดล้อม (ผิวหนัง)

spleen

อวัยวะที่กรองเลือดและช่วยระบบภูมิคุ้มกัน (ม้าม)

Steep

แช่ — การทิ้งสมุนไพรไว้ในน้ำร้อนเพื่อสกัดสารสำคัญออกมา

Stimulant

สมุนไพรที่กระตุ้นการทำงานของร่างกายให้กระปรี้กระเปร่า

stomach

อวัยวะถุงที่ย่อยอาหารด้วยกรด (กระเพาะอาหาร)

Sympathomimetic

ซิมพาโทมิเมติก — สารที่เลียนแบบการกระตุ้นระบบประสาทซิมพาเทติก (สู้หรือหนี) เช่น เอเฟดรีน

symptoms

สัญญาณที่บ่งบอกว่าร่างกายมีปัญหา เช่น ปวด มีไข้

Synovial Membrane

เยื่อไซโนเวียล — เยื่อบุภายในแคปซูลข้อต่อที่ผลิตน้ำไขข้อ

tannins

สารฝาดในพืชที่ทำให้เนื้อเยื่อหดตัวและลดการอักเสบ

Tea Tree Oil

น้ำมันทีทรี — น้ำมันหอมจาก Melaleuca alternifolia มีฤทธิ์ฆ่าเชื้อสูง

Tendinitis

เส้นเอ็นอักเสบ — การอักเสบของเส้นเอ็นที่เชื่อมกล้ามเนื้อกับกระดูก

Teratogenic

ก่อความพิการแต่กำเนิด — สารที่ทำให้เกิดความผิดปกติของทารกในครรภ์ เช่น โคลชิซีน อะนาไจรีน

terpenes

สารหอมระเหยในพืชที่ให้กลิ่นและมีฤทธิ์ทางยา

therapeutic

เกี่ยวกับการรักษาหรือบรรเทาโรค

thyroid

ต่อมที่คอผลิตฮอร์โมนควบคุมการเผาผลาญ

Thyroid Gland

ต่อมไทรอยด์ — ต่อมรูปผีเสื้อที่คอ ผลิตไทรอกซินควบคุมอัตราการเผาผลาญ

tincture

สารสกัดสมุนไพรที่แช่ในแอลกอฮอล์เข้มข้น

Tinnitus

หูอื้อ — การรับรู้เสียงโดยไม่มีแหล่งเสียงภายนอก

toxicity

ระดับความเป็นพิษที่อาจทำอันตรายต่อร่างกาย

treatment

วิธีการรักษาหรือบรรเทาอาการเจ็บป่วย

Tropane

โทรเพน — วงแหวนไบไซคลิกที่มีสะพานไนโตรเจน เป็นโครงสร้างของอะโทรปีน โคเคน และสโคโปลามีน

Turmeric

เหง้าสีเหลืองที่มีสารต้านอักเสบและต้านอนุมูลอิสระ (ขมิ้น)

ulcers

แผลเปิดบนเยื่อบุกระเพาะอาหารหรือลำไส้

Uric Acid

กรดยูริก — สารจากการสลายพิวรีน เมื่อสะสมมากเป็นผลึกทำให้เกิดเกาต์

urinary system

ระบบไตและท่อปัสสาวะที่กรองของเสียออกจากเลือด

Uterine Fibroids

เนื้องอกมดลูก — เนื้องอกชนิดไม่ร้ายแรงของกล้ามเนื้อเรียบ พบในสตรีก่อนหมดประจำเดือน

Uterine Tonic

ยาบำรุงมดลูก — สมุนไพรที่บำรุงสุขภาพและความแข็งแรงของมดลูก

uterus

อวัยวะในเพศหญิงที่เป็นที่เจริญเติบโตของทารก (มดลูก)

Valerian

รากสมุนไพรที่ช่วยสงบประสาทและแก้นอนไม่หลับ

Varicose Veins

เส้นเลือดขอด — หลอดเลือดดำที่ยืดขยาย บิดเบี้ยว และลิ้นหลอดเลือดบกพร่อง พบมากที่ขา เกิดจากการไหลเวียนเลือดไม่ดี พบในผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย 4 เท่า

Vasoconstriction

การหดตัวของหลอดเลือด — กระบวนการที่ทำให้หลอดเลือดแคบลง เพิ่มความดันโลหิต เช่นฤทธิ์ของเออร์โกตามีน

Vitex agnus-castus (Chaste Tree)

ต้นเชสต์ทรี — สมุนไพรปรับสมดุลฮอร์โมนที่ใช้ในหลายภาวะทางสูตินรีเวช

volatile oils

น้ำมันระเหยง่ายจากพืชที่ให้กลิ่นหอมและมีฤทธิ์ทางยา

Vulnerary

ยาสมานแผล — สมุนไพรที่ช่วยเร่งการรักษาแผลบนผิวหนัง

A

B

C

D

E

F

G

H

I

K

L

M

N

O

P

Q

R

S

T

U

V