ภาคผนวก & คำศัพท์รวม
ภาคผนวก 1 — กับดักฝูง (Swarm Traps)
Swarm traps are boxes placed in trees or on posts to catch wild swarms or swarms escaping from apiaries. A good trap should have a volume of about 40 liters, a small entrance (1-2 square inches), and be placed 10-15 feet above ground. Bait with old dark comb or lemongrass oil. Traps should be checked every 1-2 weeks during swarming season (May-July).
Swarm traps เป็นวิธีที่ดีที่สุดในการหาผึ้งท้องถิ่นโดยไม่ต้องซื้อ ลาซูตินแนะนำให้ผู้ที่ไม่สามารถตรวจสอบลานเลี้ยงผึ้งบ่อยๆ ในฤดูแยกฝูง ใช้กับดักให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้ เพื่อจับทั้งฝูงของตัวเองที่หนีออกไป และฝูงจากป่า
สเปคกับดักฝูงที่ดี
- ปริมาตร: ประมาณ 40 ลิตร (พอดีสำหรับรังเริ่มต้น)
- ทางเข้า: เล็ก 1-2 ตารางนิ้ว (6-12 ตร.ซม.)
- ตำแหน่ง: สูง 10-15 ฟุต (3-5 เมตร) จากพื้นดิน
- เหยื่อล่อ: old comb สีเข้ม หรือ lemongrass oil
- ตรวจสอบ: ทุก 1-2 สัปดาห์ในช่วง พ.ค.-ก.ค.
หมายเหตุ: แบบแปลนกับดักฝูงฟรีหลายรูปแบบ (Langstroth, Lazutin, Layens) รวมถึงคู่มือจับฝูงสามารถดาวน์โหลดได้จาก HorizontalHive.com
ภาคผนวก 2 — การผลิตและติดตั้งฝูง
Lazutin's method for producing and managing swarms: the best colonies come from swarms that are 1-2 years old. After two years, induce swarming by not expanding the nest. Install first swarms in separate hives; they often produce surplus honey their first season. Unite weak late swarms with first swarms to give them a young queen.
ฝูงที่ดีที่สุดในลานเลี้ยงผึ้งมาจาก swarm ปีที่แล้วและสองปีก่อน ฝูงเหล่านี้ผลิตน้ำผึ้งได้ดีเยี่ยม และตราบใดที่รังของมันถูกขยายอย่างทันท่วงที แทบจะไม่แยกฝูงเลย อย่างไรก็ตาม หลังจากสองปี ความเสี่ยงของปัญหาต่างๆ เพิ่มขึ้นมาก
หลังจากตรวจรังฤดูใบไม้ผลิ ลาซูตินจะกระตุ้นการแยกฝูง (induced swarming) ในฝูงที่ไม่ได้แยกฝูงมาสองฤดู วิธีง่ายๆ คือไม่ขยายรังให้ ฝูงมักจะแยกฝูงแรก (first swarm) ในปลายเดือนพฤษภาคม
วิธีจัดการฝูงแยกแต่ละประเภท
- ฝูงแรก: ติดตั้งในรังแยก มักพัฒนาเป็นฝูงแข็งแรงและผลิตน้ำผึ้งส่วนเกินได้ในฤดูเดียวกัน บ่อยครั้งเปลี่ยนนางพญาเอง (supersedure)
- ฝูงที่สอง (afterswarm): ออกมาเร็วและแข็งแรงพอที่จะสร้างฝูงใหม่ ติดตั้งแยกได้ หรือสองฝูงในรังเดียว (คนละฝั่ง)
- ฝูงที่สามขึ้นไป: ไม่ควรติดตั้งแยก ให้รวม (uniting) กับฝูงแรก หรือเสริมฝูงที่สอง
สิ่งสำคัญคือต้องช่วยเหลือฝูงแยก: ให้กรอบรวงเปล่าดีๆ แทนที่จะให้แต่แผ่นฐานเปล่า ให้อาหารเสริมน้ำผึ้ง 3-4 กก. สำหรับฝูงที่อ่อนแอ และรวมฝูงเล็กเข้ากับฝูงใหญ่ ในที่สุด อนาคตของฝูงขึ้นอยู่กับพันธุกรรม — และเครื่องมือของการคัดเลือกตามธรรมชาติคือการจำศีลฤดูหนาว
ภาคผนวก 3 — การจัดการนิวค์ (Nucs)
Nucs (nucleus colonies) are small colonies sold by bee breeders with an artificially raised queen. Only about a third of typical nucs become strong colonies; another third are medium; and the rest fail. Lazutin's approach: keep nucs normally until fall, then induce swarming the next spring. Swarms that winter successfully make the strongest colonies.
Nuc (nucleus colony) คือฝูงขนาดเล็กที่ผู้เพาะเลี้ยงสร้างขึ้นโดยแบ่งฝูงที่แข็งแรงออกเป็นหลายส่วน แต่ละส่วนได้รับกรอบ ผึ้ง และตัวอ่อน พร้อมนางพญาที่เพาะเทียม (artificially raised queen)
ปัญหาคือ: นางพญาที่เพาะเทียมมักด้อยกว่านางพญาธรรมชาติที่เกิดจากการแยกฝูง นิวค์เป็นฝูงที่อ่อนแอมาก ขาดสมดุลในอายุผึ้งและตัวอ่อน ประสบการณ์แสดงว่ามีเพียง 1/3 ของนิวค์ที่ประสบความสำเร็จ อีก 1/3 เป็นฝูงขนาดกลาง และ 1/3 สุดท้ายไม่รอด
กฎการจัดการนิวค์
- อย่าให้นิวค์ "สุก" ระหว่างขนส่ง ตรวจสอบว่ากล่องมีการระบายอากาศดี
- เมื่อถึงที่หมาย วางไว้ในที่ร่มและเย็น เปิดตอนค่ำมืดเท่านั้น
- ให้กรอบฐานและกรอบรวงเปล่าเพิ่ม ขยายค่อยๆ ตามการเติบโต
- ให้อาหารเสริมทันที — น้ำผึ้ง 3-4 กก. เพราะนิวค์มาพร้อมน้ำผึ้งน้อยมาก
วิธีของลาซูติน: เลี้ยงนิวค์ตามปกติจนถึงฤดูใบไม้ร่วง ฤดูใบไม้ผลิถัดไปกระตุ้นให้แยกฝูง ฝูงแยกที่ผ่านฤดูหนาวสำเร็จจะกลายเป็นฝูงที่แข็งแรงและมีอนาคต
ภาคผนวก 4 — ปฏิทินงานตลอดปี
A month-by-month guide to beekeeping operations: spring inspection after snow melts, nest expansion as colony grows, swarming management in late spring, minimal disturbance during honeyflow, honey harvest in September-October, and winter preparation. The beauty of Lazutin's system is its simplicity — most operations take just minutes per hive.
ปฏิทินประจำปี (เขตอากาศหนาวเย็น)
| ช่วงเวลา | งาน |
|---|---|
| ปลายฤดูหนาว (มี.ค.–เม.ย.) |
Spring inspection — ตรวจดูฝูงที่ตาย เก็บกรอบน้ำผึ้งจากรังว่าง ทำความสะอาดรัง เพิ่มอาหารเสริมถ้าจำเป็น |
| ฤดูใบไม้ผลิ (เม.ย.–พ.ค.) |
Nest expansion — เลื่อนแผ่นกั้นออก เพิ่มกรอบฐานหรือกรอบรวงเปล่า สังเกตกิจกรรมที่ทางเข้ารัง |
| ปลายฤดูใบไม้ผลิ (พ.ค.–มิ.ย.) |
Swarm management — ติดตั้งกับดักฝูง กระตุ้นการแยกฝูงในรังเก่า ติดตั้งฝูงแยกในรังใหม่ |
| ฤดูร้อน (มิ.ย.–ส.ค.) |
Main honeyflow — อย่าเปิดตรวจรัง ตรวจสอบกรอบว่างเพียงพอ สังเกตกิจกรรมจากทางเข้ารังเท่านั้น |
| ปลายฤดูร้อน (ส.ค.–ก.ย.) |
ระวัง robbing — ลดขนาดทางเข้าฝูงที่อ่อนแอ รวมฝูงเล็กเข้ากับฝูงใหญ่ เตรียมตรวจน้ำผึ้งสำรอง |
| ฤดูใบไม้ร่วง (ก.ย.–ต.ค.) |
Honey harvest — เก็บเฉพาะกรอบที่ปิดฝาจากขอบรัง เหลือน้ำผึ้ง 25-30 กก. เตรียม winter preparation |
| ฤดูหนาว (พ.ย.–ก.พ.) |
ไม่ต้องทำอะไร! ปล่อยให้ผึ้งจำศีลอย่างสงบ ตรวจสอบเฉพาะว่าไม่มีหนูเข้ารัง |
ข้อดีที่สุดของระบบลาซูตินคือความเรียบง่าย งานส่วนใหญ่ใช้เวลาเพียงไม่กี่นาทีต่อรัง ไม่ต้องยกกล่องหนัก ไม่ต้องจัดเรียงรังทุก 2 สัปดาห์ ไม่ต้องให้น้ำตาล ไม่ต้องซื้อยา แค่ให้ที่อยู่ที่ดีแก่ผึ้งแล้วปล่อยให้มันทำงานของมัน
คำศัพท์รวมทั้งเล่ม — Master Glossary
Complete glossary of all key English beekeeping terms used throughout the book, with Thai translations. Click any term to hear its pronunciation.