การจำศีลฤดูหนาวให้สำเร็จ
สภาพร่างกายของฝูงก่อนเข้าฤดูหนาว
The physiological condition of a colony going into winter is as important as the hive design. The colony must have a large population of young "winter bees" that have not yet performed foraging duties. These long-lived bees have larger fat bodies and more vitellogenin protein, enabling them to survive 4-6 months compared to the 4-6 weeks of summer bees. A strong queen and a fall brood buildup are essential.
ผึ้งที่จะรอดผ่านฤดูหนาวไม่ใช่ผึ้งตัวเดียวกับที่ทำงานเก็บน้ำหวานในฤดูร้อน ผึ้งงานทั่วไปในฤดูร้อนมีอายุเพียง 4-6 สัปดาห์ เพราะการบินออกไปเก็บน้ำหวานและเกสรทุกวันทำให้ร่างกายสึกหรออย่างรวดเร็ว แต่ "ผึ้งฤดูหนาว" (winter bees) ที่ฟักออกมาในช่วงปลายฤดูร้อนถึงต้นฤดูใบไม้ร่วง เป็นผึ้งรุ่นพิเศษที่มีลักษณะทางสรีรวิทยาแตกต่างออกไป
ผึ้งฤดูหนาวมีเนื้อเยื่อไขมันสะสม (fat bodies) ที่ใหญ่กว่าผึ้งฤดูร้อนอย่างมาก และมีโปรตีนไวเทลโลเจนิน (vitellogenin) สะสมในร่างกายมากกว่า โปรตีนนี้ทำหน้าที่เป็นทั้งแหล่งพลังงานสำรอง สารต้านอนุมูลอิสระ และตัวเสริมภูมิคุ้มกัน ผึ้งฤดูหนาวจึงมีอายุยืนถึง 4-6 เดือน ซึ่งยาวนานกว่าผึ้งฤดูร้อนถึง 10 เท่า ปัจจัยสำคัญคือผึ้งเหล่านี้ต้องไม่ได้ทำงานหนักเกินไปก่อนเข้าฤดูหนาว
ความแข็งแรงของฝูงวัดจากจำนวนผึ้ง ฝูงที่ดีควรมีผึ้งอย่างน้อย 2-3 กิโลกรัม (ประมาณ 20,000-30,000 ตัว) เข้าฤดูหนาว ฝูงที่เล็กกว่านี้จะมีปัญหาในการรักษาความร้อนของคลัสเตอร์ โดยเฉพาะในฤดูหนาวที่รุนแรง คุณภาพของนางพญาก็สำคัญเช่นกัน นางพญาที่อายุมากหรืออ่อนแอจะวางไข่น้อยลงในช่วงฤดูใบไม้ร่วง ทำให้มีผึ้งฤดูหนาวไม่เพียงพอ
- อย่าเก็บน้ำผึ้งมากเกินไป ปล่อยให้ผึ้งเก็บเสบียงเพียงพอ
- ตรวจสอบนางพญาในฤดูร้อน เปลี่ยนถ้าอายุมากกว่า 2 ปี
- อย่ารบกวนรังในช่วงฤดูใบไม้ร่วง ให้ผึ้งเตรียมตัวตามธรรมชาติ
- ถ้าใช้รังแนวนอนกรอบลึก แทบไม่ต้องทำอะไรเลย
เสบียงฤดูหนาว
Winter reserves — primarily honey and some pollen — are the fuel that powers the colony through winter. Lazutin recommends leaving at least 25 kg (55 lbs) of honey per colony for a medium-strength colony in central Russia. The quality of honey matters: natural flower honey from the main honeyflow is best. Honeydew honey is dangerous because it contains indigestible substances that cause dysentery. Sugar syrup feeding is a poor substitute that weakens colonies over time.
ปริมาณและคุณภาพของน้ำผึ้งที่เหลือในรังเป็นปัจจัยชี้ขาดความสำเร็จของการจำศีล ลาซูตินแนะนำให้เหลือน้ำผึ้งอย่างน้อย 25 กิโลกรัมต่อฝูงขนาดปานกลาง ในสภาพอากาศของรัสเซียกลางที่ฤดูหนาวยาว 5-6 เดือน ถ้าฝูงใหญ่หรือฤดูหนาวยาวกว่าปกติ ควรเหลือมากกว่านี้ หลักการสำคัญคือ เหลือมากดีกว่าเหลือน้อย น้ำผึ้งส่วนเกินจะถูกใช้ในฤดูใบไม้ผลิเมื่อผึ้งเริ่มเลี้ยงตัวอ่อน
คุณภาพของน้ำผึ้งสำคัญไม่แพ้ปริมาณ น้ำผึ้งที่ดีที่สุดสำหรับจำศีลคือน้ำผึ้งดอกไม้ (flower honey) ที่ผึ้งเก็บมาในช่วง main honeyflow คือช่วงฤดูร้อนที่ดอกไม้บานมากที่สุด น้ำผึ้งชนิดนี้มีสัดส่วนของน้ำตาลที่ผึ้งย่อยได้ง่ายและมีสารตกค้างน้อย
น้ำผึ้งน้ำค้างหวาน (honeydew honey) เป็นอันตรายร้ายแรงต่อผึ้งในฤดูหนาว น้ำผึ้งชนิดนี้มาจากสารหวานที่เพลี้ยอ่อนขับออกมาบนใบไม้ มีสารที่ผึ้งย่อยไม่ได้จำนวนมาก ทำให้เกิดของเสียสะสมในลำไส้ เนื่องจากผึ้งไม่สามารถบินออกไปถ่ายได้ในฤดูหนาว สารเหล่านี้จะทำให้เกิดโรคท้องร่วง (dysentery) ซึ่งทำลายทั้งฝูง ลาซูตินเตือนว่าการให้น้ำเชื่อมแทนน้ำผึ้งก็ไม่ใช่ทางออกที่ดี เพราะขาดสารอาหารที่ผึ้งต้องการ และทำให้ผึ้งอ่อนแอลงในระยะยาว
ตำแหน่งของเสบียงฤดูหนาว
The position of winter stores within the hive is critical. Honey must be located directly above the winter cluster, not to the sides. As the cluster consumes honey above it, it gradually moves upward. In a standard shallow-frame hive, bees may run out of reachable honey even when plenty remains on outer frames they cannot access. Deep frames solve this problem by keeping all stores in a continuous vertical column above the cluster.
หนึ่งในสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของการตายของผึ้งในฤดูหนาวคือการอดตายท่ามกลางความอุดมสมบูรณ์ ผู้เลี้ยงผึ้งหลายคนเปิดรังในฤดูใบไม้ผลิและพบฝูงที่ตายแล้ว ล้อมรอบด้วยรวงน้ำผึ้งที่ยังเต็มอยู่ สิ่งนี้เกิดขึ้นเพราะคลัสเตอร์ผึ้งไม่สามารถเคลื่อนที่ไปด้านข้างในอากาศหนาวจัดได้ พวกมันสามารถเคลื่อนที่ขึ้นด้านบนเท่านั้น ดังนั้นน้ำผึ้งที่อยู่บนรวงด้านข้างแม้จะอยู่ห่างเพียงไม่กี่เซนติเมตร ก็เข้าไม่ถึง
ปัญหานี้เกิดขึ้นบ่อยที่สุดในรังที่ใช้กรอบตื้น เช่น รังมาตรฐาน Langstroth ที่มีกรอบสูงเพียง 23 เซนติเมตร ในกรอบตื้นเช่นนี้ คลัสเตอร์จะใช้พื้นที่เกือบทั้งกรอบ มีที่ว่างสำหรับน้ำผึ้งด้านบนเพียงเล็กน้อย เมื่อน้ำผึ้งบนกรอบที่คลัสเตอร์อยู่หมด ผึ้งต้องข้ามช่องว่างระหว่างรวงไปยังรวงถัดไป ในสภาวะที่หนาวจัด การข้ามช่องว่างนี้อาจเป็นไปไม่ได้เพราะอุณหภูมิระหว่างรวงอาจต่ำเกินกว่าที่ผึ้งจะเคลื่อนที่ได้
กรอบลึก 45 เซนติเมตรแก้ปัญหานี้ได้อย่างเรียบร้อย ในกรอบลึก คลัสเตอร์จะอยู่ตรงกลางถึงด้านล่างของกรอบ โดยมีน้ำผึ้งอยู่เหนือคลัสเตอร์บนกรอบเดียวกันอย่างต่อเนื่อง ผึ้งจะค่อยๆ เคลื่อนตัวขึ้นเรื่อยๆ ตลอดฤดูหนาว โดยไม่ต้องข้ามช่องว่างระหว่างรวง นี่คืออีกเหตุผลหนึ่งที่รังแนวนอนกรอบลึกของลาซูตินมีอัตราการจำศีลสำเร็จสูงกว่ารังมาตรฐาน
สรุปเรื่องตำแหน่งเสบียง
- น้ำผึ้งต้องอยู่เหนือคลัสเตอร์โดยตรง ไม่ใช่ด้านข้าง
- คลัสเตอร์เคลื่อนที่ขึ้นด้านบนเท่านั้น ไม่สามารถไปด้านข้างในอากาศหนาว
- กรอบลึก 45 ซม. ทำให้น้ำผึ้งอยู่บนรวงเดียวกับคลัสเตอร์ เข้าถึงได้ง่าย
- ฝูงที่ตายท่ามกลางน้ำผึ้ง = ปัญหาตำแหน่ง ไม่ใช่ปริมาณ